( ايمان به آخرت و معرفت حقايق دينى ) اى عزيز ، ايمان به بهشت و دوزخ و ركن عظيم است در دين ، و كم كسى را اين اعتقاد حاصل است از روى برهان و يقين نه ظن و تقليد و تخمين . بيشتر دانايان و مجتهدان در اين مسأله مقلّدانند ، و مثل ابو على سينا كه رئيس فلاسفهء اسلامش مىدانند در اين مسأله به تقليد راضى شده و به كشف و برهان ندانسته ، تا به ديگر ارباب بحث چه رسد . حقايق احوال آن نشأه را جز به نور متابعت سيّد انبياء ، عليه و آله السّلام و الدّعاء ، نمىتوان دريافت ، زيرا كه معرفت دنيا و آخرت و بهشت و دوزخ و معرفت ملائكه و جنّ و روح و كرّوبيّين و احوال معراج و معيّت حق تعالى با كلّ موجودات و همچنين سرّ معراج و طىّ سماوات و نظاير آنها از علوم مكاشفات است كه عقل ارباب فكر و اهل نظر از ادراك آن عاجز است ، و لوح اين علوم جز در مكتب وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً ( كهف ، 65 ) نوشته نمىشود ، بعد از آنكه آئينهء دل انسان به صيقل ايمان و طهارت از غشاوهء تعلّق بدنيّات مصفّى گشته باشد و دست از نشأهء صورى حيات مجازى شسته ، ( همان ، 42 ) . ( علم بطون قرآن و حديث ) آن علم عزيز شريف و آن معنى غامض لطيف كه از غايت شرافت و دقّت از ديگران مخفى بوده و هيچ يك از ايشان مسّ آن نمىكرده‌اند و به نزد چندين كس از صحابه و تابعين كفر مىنموده تا به تو و همراهانت چه رسد ، مراد از آن كدام نوع علم بود . آيا مراد از آن خلافيّات فقه است يا علم معانى و بيان يا كلام يا لغت يا نحو و صرف يا طب و نجوم و فلسفه يا هندسه و اعداد يا هيأت و طبيعى ؟ معلوم است كه هيچ يك از افراد اين علوم را آن مرتبه نيست ، بلكه اين علم منحصر است در علم بطون قرآن و حديث ، نه ظاهر آنچه فهم همه كس بدان مىرسد . علم قرآن چنان است كه حق تعالى فرموده كه لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ ( واقعه ، 79 ) ، علمى است كه مسّ آن نكنند بجز اهل طهارت و تقديس و اهل تجرّد و تنزيه ، چه مراد از اين طهارت نه همين [ تنها ] شستن روى و ريش و پاك ساختن جامه و تن خويش است ، بلكه مراد تطهير قلب است از لوث شهوت و غضب و تجريد وى از عقايد فاسده و نجاسات كفر و تشبيه و تجسيم و تعطيل و حلول و اتّحاد و انكار معاد و حشر ارواح و اجساد